Yeni Zelanda'da Üniversiteler
Yeni Zelanda yüksek öğrenim sistemi, devlet destekli sekiz üniversite, kolejler,
politeknikler ve teknoloji enstitülerinden oluşur. Bu kurumların bir çoğunun
yabancı öğrencilerin ihtiyaçlarına uygun hizmet vermek amacıyla oluşturulmuş
yabancı öğrenci ofisleri vardır. Yeni Zelanda üniversitelerinin tamamı, lisans,
mastır ve doktora düzeyinde programlar sunmaktadır. Lisans programları
çoğunlukla üç yıl sürmekle birlikte bazı programlar altı yıla kadar
çıkabilmektedir. Bazı bölümlerde bir yıl fazladan okuyarak özel alan lisans
derecesi (honours) almak da mümkündür.
Lisansüstü diploma programları bir yıl sürerken, mastır programları için iki yıl
gereklidir. Doktora derecesi için normal olarak üç yıl full time eğitim ve
araştırma süreci gereklidir. Doktora derecesi, dersler tamamlandıktan sonra
hazırlanacak tez, özgün araştırmalar ve sözlü sınavların toplu değerlendirilmesi
sonucu verilmektedir. Araştırma çalışmaları, üniversite öğreniminin en önemli
parçası olup üniversiteleri diğer yüksek öğrenim kurumlarından ayıran temel
özelliktir. Yeni Zelanda yüksek öğrenim kurumlarında yüksek düzeyde desteklenen
araştırma programları uluslararası tanınırlığa sahiptir.
Akademik takvim, Şubat ayının sonu ve Mart ayının başlarından Kasım ayına kadar
devam etmektedir. Canterbury hariç diğer üniversiteler, iki sömestrden oluşan
bir sistem izler. Canterbury üniversitesi yıllık dört dönemden oluşan bir
akademik takvim izler.Yeni Zelanda üniversiteleri, öğrenciye bağımsız çalışma ve araştırma yapma
yeteneği kazandırma yolunda çalışır. Gerek gündelik hayat giderleri gerekse okul
masrafları Yeni Zelanda’da diğer ülkelere göre oldukça düşüktür.
Üniversitelere Dair Genel Bilgi
Yeni Zelanda’da devlet tarafından desteklenen 7 üniversite vardır. Yeni Zelanda
Üniversitesi 1870’de kurulduğunda 4 kolejden oluşuyordu. Kurum, 1961’e kadar
varlığını sürdürdü. Dunedin’de Auckland Üniversitesi (kuruluş: 1882), Wellington
Victoria Üniversitesi (1897), Otaga Üniversitesi (1869) ve Christchurch’te
Conterburg Üniversitesi (1873) özerk ve bağımsız üniversiteler olarak eğitim
hayatına girdiler. 1964’te Waikato Üniversitesi Hamilton’da kuruldu ve aynı yıl
Kuzey Palmerston’da (önceden Victoria Üniversitesine bağlı bir kolej olan)
Massey Üniversitesi bağımsız lisans ve lisansüstü dereceleri veren bir
üniversite oldu. 1994’te Massey Üniversitesi Auckland, Albany’de ikinci bir
kampüs açtı. Christchurch yakınındaki Lincoln Üniversitesi faaliyetlerine
Bahçecilik ve Tarım Koleji olarak başladı. Fakat 1990’dan beri özerk bir
üniversite oldu ve şu anda geniş bir sahada eğitim vermektedir.
Yeni Zelanda’da yüksek öğrenim sistemi Amerikan sisteminden ziyade İngiltere
sistemine daha yakındır. Örneğin Yeni Zelanda’da, Amerika’daki temel lisans
eğitimi veren kolejlere benzer hiçbir enstitü yoktur.
Yeni Zelanda Üniversiteleri Vice Chancellors Komitesi
Yeni Zelanda üniversitelerinde merkezi düzenleme işlemlerini yürüten organ Vice
Chancellors Komitesidir. Bu komite düzenli şekilde toplanan 7 rektör
yardımcısından oluşur. Komitenin yürüttüğü işler, Wellington’daki sekreterlik
tarafından takip edilir. Komitenin görevi, mevcut 8 üniversite arasında
uygulanacak politikalar hazırlamak, yürütmek ve düzenlemektir. NZVCC’nin
Uluslararası Birimi, Yeni Zelanda üniversitelerinin uluslararası alanda genel
gelişimi ve tanınması ile ilgilenir.
Eğitim Alanları ve Kurslar
Her üniversite, derslerin tarihleri, şartları vs. hakkında bilgi sağlayan
(ayrıntılı düzenlemeleri de içeren) yıllık bir takvim hazırlar. Yeni Zelanda
üniversiteleri hakkında bilgi alabileceğiniz bu takvimler, Yeni Zelanda
diplomatik temsilciliklerinde mevcuttur. Buralarda her üniversite tarafından
yabancı öğrenciler için özel olarak hazırlanan tanıtım yayınları da mevcuttur.
Lincoln hariç her üniversite, sanat bilim ve ticaret alanlarında programlar
sunmaktadır. Hukuk dersleri, Auckland, Victoria, Canterbury, Waikato ve Otaga’da
mevcuttur. Çoğu üniversite belirli alanlarda uzmanlaşmıştır. Otaga Üniversitesi
tıp, diş hekimliği, eczacılık ve fizik tedavi gibi sağlık bilimlerinin yanı sıra
fiziksel eğitim ve haritacılık alanlarında eğitim verir. Canterbury, orman
mühendisliği, tıp, planlama, optik, mühendislik ve güzel sanatlar; Victoria,
tarım, kamu yönetimi ve sosyal hizmetler alanlarında ve Massey; havacılık,
tarım, bahçecilik, teknoloji ve veterinerlik alanlarında eğitim verir.
Lisans derecesinde eğitim ve diploma veren birleşik programlar birkaç
üniversitede mevcuttur, bazı durumlarda bu eğitim yerel kolejlerle işbirliği
içerisinde yürütülür. Waikato Üniversitesi, eski Hamilton Öğretmenler Koleji ile
birleşmiştir ve Massey University College of Education, 1997’de Palmerston North
College of Education ile birleşerek bu tarz bir eğitim vermeye başlamıştır.
Dereceler ve Kompozisyonları
Tüm üniversiteler lisans, Mastır ve Doktora dereceleri verir. Lisans eğitimi
süresi genel olarak üç yıldır ama bazıları altı yıla kadar sürebilir. Bazı
fakültelerde lisans onur derecesi 1 yıllık ek bir eğitimin ardından verilir.
Çoğu üniversitede lisans derecesi için belirli konular, ödevler ve dersler
vardır. Her konuda genellikle 1. yıl dersleri (Bölüm 1 veya 100. Seviye), 2. yıl
dersleri (Bölüm 2 veya 200. Seviye) ve 3. yıl dersleri (Bölüm 3 ve 300. Seviye)
olarak seviyelendirilen dersler vardır. İkinci yıl derslerine geçiş, birçok
durumda Bölüm 1’de gösterilen yeterlilikten sonra ve 3. yıl kurslarına geçiş ise
2. bölümdeki konularda gösterilen yeterlilikten sonra sağlanabilir. Öğrenciler,
her konu için belirli sayıda zorunlu ve seçmeli ders almak veya haftalık
laboratuar saatlerine katılmak zorundadır. Bazı kurslar bünyesinde
gerçekleştirilen alan gezileri ile öğrencilere doğal olaylar ve toplumsal
yapıları yakından tanıma ve inceleme fırsatı tanınır. Bunlar, kişisel okuma ve
araştırmalar ile desteklenir. Ayrıca, öğrencilerin bağımsız çalışma
yeteneklerini geliştirmeleri beklenir. Derslerde, ara sınavlarda, ödevlerde veya
uygulamalı çalışmalarda verilen notlar dersin final notuna eklenir. Çoğu kursun
ya yarı yılda (Haziran) ya da yıl sonunda (Ekim - Kasım) yapılan 3 saatlik bir
sınavı vardır.
Mastır derecesi genellikle lisans derecesinden sonra 2 yıllık çalışma veya onur
derecesinden sonra 1 yıllık çalışma gerektirirken, lisans üstü diploma
genellikle lisans derecesinden sonra 1 yıllık çalışma gerektirir. Mastır
derecesi genellikle yapılan özgün araştırmanın sonucuna dayanarak yapılan bir
tez sonrasında elde edilirken son zamanlarda bu tez haricinde bazı ödevler de
gerekli koşullara dahil olmuştur.
Doktora (PhD) derecesi normalde en az 3 senelik bir full-time çalışma ve
araştırma gerektirir. Doktora derecesini elde edebilmek için tezin yanında bir
de sözlü sınava tabi tutulmanız gerekmektedir. Özel durumlarda, bu sözlü sınavın
yanında yazılı sınav da yapılabilir.
Yeni Zelanda Üniversitelerinde Araştırma
Yeni Zelanda üniversitelerinde yapılan araştırmalar gerçekten muazzam ve geniş
bir alanı kapsar. Sene içinde yapılan binlerce araştırma projesi hakkında genel
bir inceleme yaparak karar vermek imkansızdır. Çoğu zaman araştırmaların hem
bilgi gelişimine hem de toplum yararına sağladığı katkıya ve farklılıklarına
göre bir değerlendirme yapılabilir. Araştırma, üniversite eğitimi deyince akla
gelen ve onu diğer eğitim kurumlarından farklı kılan en önemli olgudur. Yeni bir
kimyasal maddeyi keşfeden veya Endonezya’daki bir tarımsal programın gelişimine
katkıda bulunan veya kanser hastalığı için bir tedavi yöntemi geliştiren bir
eğitim görevlisi, öğrencilerin bilgisine daha zengin bir boyut kazandırır ve
onları daha çok araştırma yapma ve yeni şeyler keşfetme arzusuna sürükleyebilir.
Yeni Zelanda, kalitesi uluslararası alanda tanınan yüksek seviyede araştırma
programları sürdürmektedir. Bunun kanıtı üniversitelerin hazırladığı etkili
yayınlar ve ülke üniversitelerinde araştırmalarını sürdüren görevlilerin
gösterdikleri üstün başarılardan dolayı dünya çapında aldıkları ödüllerdir.
Kalite Garantisi
Yeni Zelanda’daki devlet destekli üniversiteler kendi bireysel akademik
programlarında Yeni Zelanda akreditasyon kuruluşunun onayına ve kurum tarafından
resmen tanınmaya gereksinim duymazlar. Önerilen yeni akademik programların
üniversitenin hali hazırdaki normlarına uyup uymadığına karar vermek New Zealand
Vice-Chancellors' Committee’nin sorumluluk alanındadır. Üniversiteler kendi
işlerini yürütmedeki bu özerklik konusunda uzun bir geçmişe sahiptir ve iç ve
dış görünümlerinin, programlarının yenilenmesinde ve gözden geçirilme aşamasında
kullandıkları birçok mekanizma vardır. Fakat düşünülen standartlar ve başvurulan
yeni programların kabulü, akreditasyon kriterlerine uymaya bağlıdır.
Yeni Zelanda Üniversitelerinde Verilen Diplomaların Diğer Ülkelerde Tanınması
Yeni Zelanda’da lisans eğitimi alan birçok öğrenci lisans üstü öğrenime devam
etmek için Kanada, İngiltere ve ABD’deki üniversitelere gitmektedir. Bunun
yanında Yeni Zelanda üniversitelerinden mezun olan birçok öğrenci, Yeni
Zelanda’dan başka ülkelerdeki başarılı çalışmalarından dolayı çeşitli ödüllere
ve burslara layık görülmektedir. Asya ve Güney Pasifik’in gelişmekte olan
ülkelerinde Yeni Zelanda üniversitelerinde öğrenim görmüş büyük yöneticilere,
bakanlar kurulu üyeleri ve hatta başbakanı da içeren önemli şahsiyetlere
rastlamanız çok doğaldır.
Akademik Yıl
Akademik yıl, Şubat sonu veya Mart başından Kasım ayına kadar sürer. Uzun yaz
tatili, Kasım ortasından Şubat ortasına kadardır. Auckland, Otaga ve Lincoln
üniversiteleri 2 sömestrden oluşan bir sisteme sahiptir. 1. dönem, yılın ilk
yarısında 12-13 haftalık bir eğitim programını müteakip yapılan sınavlar ile son
bulur. Bu sınav aralığı Haziran ayının başlarından Temmuz ayının başlarına kadar
kısa bir tatil dönemi içerisindedir. Daha sonra 2.dönem, 12-13 haftalık
derslerin yapıldığı hafta ve tekrar birkaç haftalık sınavlarla devam etmektedir.
Her sömestr kendi içinde 1-2 haftalık çalışma dönemleriyle 2 bölümden oluşur.
Canterbury’de 4 sömestrlik bir akademik takvim takip edilmektedir. Victoria, şu
anda yaz okullarıyla birlikte 2 sömestrlik bir sistem uygulamaktadır. Lisans
öğrencileri için bazı tatil kursları vardır fakat lisans üstü öğrencileri sene
boyunca çalışmalarına devam ederler. Bu öğrenciler için yaz kursları sınırlı
sayıdadır.
Kabul Şartları
Yeni Zelanda’daki bir üniversitede başarılı olmak isteyen her öğrencinin
yeterli derecede İngilizce bilmesi gerekir. Yeni Zelanda’daki devlet okulları,
özel okullar ve birçok kurslarda, yabancı öğrencileri, Yeni Zelanda’da eğitim
görebilmek için gerekli İngilizce seviyesine getirecek birçok program mevcuttur.
Üniversiteler, programlarına kayıt için gerekli asgari yeterlilik puanlarını
belirlemişlerdir (lisans üstü derecelerin çoğu için IELTS’de 6.0 veya TOEFL’de
550). Diğer özel şartlar veya gerekli seviye üniversitelerden öğrenilebilir.
Üniversitelere yapılacak başvurular, alınan en yüksek lise diplomalası yada
uluslarararası geçerliliği olan diplomaların onaylı suretleri (GCSE ‘A’ Level,
STPM, Bakalorya gibi), kolej ve üniversite eğitimi (üniversite, politeknik,
teknik kolej) mukabilinde alınan resmi akademik kayıtları içermelidir. Yeni
Zelanda üniversitelerinde kabul şartları temelde aynıdır fakat üniversiteler
yüksek talep olan bölümlere kabulde, kendilerine özel bazı farklı şartlar
öngörebilir.
Tertiary (Lise Sonrası - Üçüncü Seviye) Öğrenim
Tertiary Öğrenim, genellikle lise eğitimi sonrası alınan öğrenimdir. Yüksek
öğrenimden daha kapsamlıdır ve geleneksel olarak üniversitelerle birleşiktir.
Yeni Zelanda üniversiteleri ve politeknikleri arasındaki bu tür seviye
farklılıkları giderek azalmaktadır.
Tertiary Kurumları
4 çeşit devlet tertiary kurumu vardır:
- üniversiteler,
- politeknikler,
- kolejler ve
- wananga
Tertiary Enstitülerinin kuruluşu, yönetimi ve bütçeleri yasalar çerçevesinde
belirlenir ve bu sistem üniversiteler, politeknikler, kolejler ve wanangalarda
aynı şekilde uygulanır. Bu 4 çeşit yüksek öğrenim kurumunun ayırıcı özellikleri
yine yasalarla belirlenmiştir. Şu anda Yeni Zelanda genelinde, her yıl
aralarında toplam 200,000 öğrenciye hizmet veren 8 üniversite, 25 politeknik, 4
kolej ve 3 wananga vardır.
Yasalar çerçevesinde kurulan tertiary eğitim kurumları kendi bünyesindeki bir
konsey tarafından kontrol edilir. Fakat bunun yanında özerk yapısını maksimum
düzeyde korumaya çalışır.
Her tertiary kurum kendi programlarını kendisi belirler. Yönetim ve kontrolle
ilgili her konu konseyin sorumluluğundadır ve bu konsey personelin, öğrencilerin
ve daha geniş bir topluluğun ilgi ve ihtiyaçlarını temsil eder.
|